Digitaliseren is één, maar digitaliseren we niet vooral onze spraakverwarring. Dat vraagt Pim van Meer zich af in deze Digitale Doolhof. “Ik word altijd een beetje zenuwachtig wanneer het eerste antwoord op een organisatievraag een nieuw softwarepakket is.”
\nOnlangs sprak ik met Bas de Haan, onze Adjunct Directeur Houtbouw, over het industrialiseren van circulaire bouwproducten. Dat klinkt als een gesprek over hout, fabrieken en parametrisch ontwerpen. Maar na een uur kwamen we eigenlijk uit bij een heel andere vraag.
\nNiet: hoe ontwerpen we sneller?
\nMaar: hoe zorgen we ervoor dat iedereen hetzelfde bedoelt?
Want als je circulair wilt industrialiseren, heb je keuzes te maken.
\nBouw je een eigen platform?
\nWerk je alleen nog met een vaste groep architecten die jouw producten en werkwijze door en door kennen?
\nOntwikkel je nóg een softwarepakket dat alle stappen aan elkaar knoopt?
\nOf investeer je eerst in één uniforme taal waarmee producenten, architecten, constructeurs en opdrachtgevers elkaar begrijpen?
Mijn eerste reactie is eerlijk. Ik word altijd een beetje zenuwachtig wanneer het eerste antwoord op een organisatievraag een nieuw softwarepakket is. Software is namelijk fantastisch. Totdat je ontdekt dat je vooral bezig bent iedereen hetzelfde programma te laten gebruiken, terwijl niemand hetzelfde verstaat onder een wand, een aansluiting of een circulaire prestatie. Dan digitaliseren we vooral onze spraakverwarring.
\nBas schetste een mooie ambitie. Ontwerpen zoals je een auto configureert. Niet iedere keer opnieuw vanaf een leeg vel, maar vanuit bewezen producten, ontwerpregels en duidelijke bandbreedtes. Veel vrijheid, maar niet de vrijheid om telkens opnieuw het wiel uit te vinden.
\nDat spreekt mij enorm aan. Maar tijdens ons gesprek bleef één gedachte terugkomen.
\nDe grootste uitdaging is waarschijnlijk niet het configureren van producten. De grootste uitdaging is het configureren van samenwerking.
\nWant stel dat een architect een ander ontwerppakket gebruikt.
\nEen constructeur met andere software werkt.
\nEen producent een nieuw product toevoegt.
\nEn een opdrachtgever aanvullende duurzaamheidsambities heeft.
Werkt het systeem dan nog steeds? Of werkt het alleen zolang iedereen precies hetzelfde platform gebruikt?
\nDaar zit volgens mij het echte verschil tussen digitaliseren en industrialiseren.
\nEen platform kan fantastisch zijn.
\nEen vaste groep architecten kan ontzettend efficiënt werken.
\nEen slim AI-systeem kan honderden ontwerpvragen beantwoorden.
\nMaar geen van die oplossingen voorkomt dat partijen langs elkaar heen blijven praten. Sterker nog. Soms organiseren we de chaos alleen duurder.
Daarom geloof ik steeds minder dat de oplossing begint bij software. De oplossing begint bij een uniforme taal. Een taal waarin vooraf duidelijk is welke informatie wanneer nodig is.
\nWelke prestaties moeten worden aangetoond.
\nBinnen welke bandbreedtes ontworpen mag worden.
\nWanneer een afwijking acceptabel is.
\nEn vooral: wie dat bewijst en wie dat beoordeelt.
Pas daarna wordt software interessant. Want software is uitstekend in het verwerken van afspraken. Software is verschrikkelijk in het vervangen ervan.
\nMisschien is dat wel de grootste denkfout die wij in de bouw nog maken. We proberen eerst systemen aan elkaar te koppelen. Terwijl we het eerst eens moeten worden over wat we eigenlijk bedoelen.
\nIk zie dat niet alleen bij circulaire producten.
\nIk zie het bij BIM.
\nBij AI.
\nBij duurzaamheid.
\nBij vergunningen.
\nEn straks ook bij de fabriek.
Iedereen digitaliseert. Maar iedereen spreekt nog net een iets ander dialect.
\nEn dan ontstaat een opmerkelijke situatie.
\nProducenten bouwen een eigen platform.
\nSoftwareleveranciers bouwen een eigen platform.
\nOpdrachtgevers bouwen een eigen platform.
\nAdviseurs bouwen een eigen platform.
Na vijf jaar constateren we trots dat niemand meer gegevens hoeft over te typen. Alleen begrijpt nog steeds niemand elkaars informatie.
\nDat is geen industrialisatie.
\nDat is een verzameling digitale eilanden, verbonden met hele dure bruggen.
Mijn gesprek met Bas maakte mij daarom optimistisch.
\nNiet omdat we alle antwoorden al hebben.
\nMaar omdat we eindelijk de juiste vraag lijken te stellen.
\nNiet: welk platform gaan we bouwen?
\nMaar: welke uniforme taal zorgt ervoor dat ieder platform straks met elkaar kan samenwerken?
Volgens mij is dát de echte innovatie.
\nNiet nóg een systeem.
\nMaar een sector die eindelijk besluit dezelfde taal te spreken.
Fileermoment
\nMisschien is dit wel de ongemakkelijkste conclusie van allemaal.
\nIedereen zegt vóór samenwerking te zijn. Totdat samenwerken betekent dat je eigen definities, je eigen werkwijze of zelfs een klein stukje van je concurrentievoordeel moet loslaten.
\nMisschien is de grootste belemmering voor industrialisatie daarom niet technisch.
\nMisschien zijn wij dat zelf.
![\"Logo](\"https://www.bouwbeurs.nl/wp-content/uploads/2024/06/Logo_BouwEnInstallatieHub1-01-5.png\"){kind=logo}