“Je kunt in je bouwbedrijf honderd vlaggendragers hebben van digitalisering, maar als de bestuurder het niet snapt of niet durft, blijft het prutsen in de marge”, stelt Pim van Meer in deze Digitale Doolhof. En wat als iedere bestuurder zou begrijpen dat digitalisering geen afdeling is, maar een middel om op elke afdeling efficiënter te werken?
Deze aflevering gaat niet over tools. Niet over “AI”. Maar over leiderschap. Over het simpele feit dat we in de sector doen alsof digitalisering een extra onderwerp is. Terwijl het in werkelijkheid de hefboom is onder de drie dingen waarop elke woningcorporatie wordt afgerekend: sneller, goedkoper, beter.
En precies daarom wil ik één iemand expliciet noemen: Jacco Maan. Waarom? Omdat Jacco hardop zegt wat in veel bestuurskamers nog als onhandige waarheid voelt: je kunt eigenlijk geen bestuurder van een woningcorporatie zijn als je niet begrijpt dat digitalisering je gaat helpen je belangrijkste doelen te halen. Punt. Geen hobby. Geen “ICT-feestje”. Geen project dat je uitbesteedt aan een directeur digitalisering om daarna gewoon weer terug te gaan naar pdf’s en vergaderingen.
Jacco zegt het wél. En hij zegt het niet als theoretische visie, maar als bestuurder die snapt dat het primaire proces de plek is waar de grote winst zit. Dáár zit de doorlooptijd. Dáár zit de kwaliteit. Dáár zitten de faalkosten. Dáár zit de frustratie.
Dus moet dáár de data op orde zijn. Niet als bijlage, maar als basis. Eén bron van waarheid, minimale informatiebehoefte, en toetsbaar maken wat nu nog op onderbuik drijft. Dat klinkt logisch. Maar in de praktijk is het ook een daad van moed. Want zodra je als bestuurder openlijk zegt dat digitalisering geen bedreiging is maar een versneller, zet je jezelf buiten de veilige consensus. Je maakt je onpopulair bij collega-bestuurders die die uitnodiging ervaren als kritiek, als controle, als verlies van autonomie. Je trekt, met open ogen, de hete kolen uit het vuur.
In Pims digitale doolhof hanteer ik een paar harde spelregels. Eén daarvan: zonder kritieke massa geen verandering.
Je kunt honderd vlaggendragers hebben — jonge pimmetjes, enthousiastelingen, specialisten die het technisch al vijftien jaar kunnen — maar als de bestuurder het niet snapt of niet durft, blijft het prutsen in de marge. Dan wordt digitalisering een parallel universum: leuke pilots hier, “innovatie” daar, en het primaire proces blijft hetzelfde.
Een tweede spelregel: draagvlak ontstaat niet door zenden, maar door bewijs.
Mensen geloven pas in transparantie als ze zien dat het werkt én dat ze er niet op kapot worden afgerekend. Daar hoort ritme bij. Aandacht. Herhaling. En het ongemak dat zichtbaar wordt als je voor het eerst eerlijk gaat meten. Niet om te straffen, maar om te leren.
Toch zie ik vaak de reflex: zodra het schuurt, schuiven we terug naar interpretatie, naar meningen, naar laten we het even parkeren. Dat is precies de plek waar het doolhof iedereen opslokt. En dan komt Jacco binnenlopen met een rustige vorm van branie: we gaan dit gewoon doen. Niet omdat het hip is, maar omdat het nodig is. Omdat het efficiënter kan. Leuker ook — omdat je minder tijd verspilt aan ruis en meer aan de bedoeling.
Ik heb weinig bestuurders zo helder horen verbinden wat er op hun bord ligt (woningen, snelheid, betaalbaarheid, kwaliteit) met wat er onder de motorkap moet kloppen (data, transparantie, minimale afspraken, toetsbaarheid). Daar zit een ongemakkelijke consequentie in, die ik niet wil omzeilen: als er meer Jacco’s waren, dan was veel al sneller gegaan. Dan zouden vlaggendragers niet telkens hoeven bewijzen dat ze geen bedreiging zijn maar versnelling. Dan zou de kritieke massa kantelen.
En op termijn heb je dan ook geen directeur digitalisering meer nodig. Want waar is een directeur digitalisering eigenlijk voor nodig als iedere bestuurder begrijpt dat digitalisering geen afdeling is, maar een middel? Een middel om op elke afdeling efficiënter te werken, bij elke taak, en juist in het primaire proces. Dan is digitalisering geen uitzonderingspositie meer, maar net zo normaal als financiën, risicobeheersing of sturen op kwaliteit.
Ik weet dat dit ergens tegen mijn eigen baan in kan werken. Als het echt goed landt, wordt mijn rol kleiner, of anders. Maar precies dát is de maatstaf: succes is niet dat ik nodig blijf. Succes is dat de keten zélf leert lopen. Dat we zelf kunnen sturen op de kwaliteit die nodig is in de keten terwijl we de uitdagingen allemaal te lijf gaan. Dat bestuurders begrijpen wat hun werk is in een datagedreven wereld. Dat draagvlak niet meer hangt aan één evangelist, maar aan een volwassen ritme: minimale afspraken, objectieve toetsing, één bron van waarheid, samenwerken op basis van bewijs.
Dus Jacco: dank. Omdat je het hardop zegt. Omdat je het normaliseert. Omdat je laat zien dat bestuurlijk leiderschap niet alleen gaat over beleid, maar ook over begrijpen wat de moderne hefboom is.
Fileermoment
We zeggen graag dat digitalisering “maar een middel” is. Maar zolang bestuurders dat middel behandelen als een bijzaak, blijven vlaggendragers vechten tegen een systeem dat ze eigenlijk zouden moeten versterken.
Niet de tools lopen achter. Het is het leiderschap dat nog moet inloggen.
Deze Digitale Doolhof is een reactie op de column in het corporatievakblad die Pim van Meer schreef samen met Jacco Maan.
Over Pims digitale doolhof
In deze rubriek neemt Pim je mee in de soms wonderlijke, warrige maar snel veranderende wereld van digitalisering. Hij put uit zijn ervaringen die hij meemaakt als directeur digitalisering van VORM. Pim is uitgesproken, kritisch, maar wil jou bovenal helpen. Loop jij vast in het digitale doolhof? Pim helpt je naar de uitweg…. Heb je een vraag aan Pim of zoek je contact met hem? Volg Pim dan via LinkedIN.
Dit is een artikel van Bouw en Installatie Hub. Wil je op de hoogte blijven van al het nieuws uit de bouw- en installatiesector? Neem dan een kijkje op de hub en meld je aan voor de online community.
↗
