Ontwikkelaar VORM vervangt operationeel directeur door Artificial Intelligence

Ontwikkelaar VORM vervangt de COO door Artificial Intelligence. De huidige operationeel directeur Michiel de Vries zou zijn positie per 31 maart 2030 beschikbaar stellen. Dat schrijft Pim van Meer, directeur digitalisering van VORM, in deze aflevering van Pims digitale doolhof.

De Vries vertrekt niet omdat het omdat het misgaat of omdat de aandeelhouder paniek voelt. Ook niet omdat de mens officieel heeft afgedaan, maar omdat hij, volgens goed ingelichte bronnen en zijn eigen vooruitgeschoven humor, zelf zou hebben voorgesteld om ermee te beginnen. “Leiderschap is het goede voorbeeld geven.”

In een gesprek dat ik met hem voerde, zei Michiel ongeveer wat je hoopt dat een bestuurder op enig moment durft te zeggen: als je jarenlang roept dat digitalisering belangrijk is, dat data beter benut moeten worden en dat kunstmatige intelligentie ons gaat helpen om sneller en beter te sturen, dan kun je moeilijk blijven doen alsof dat vooral iets is voor andere mensen. Dan moet je ook je eigen functie onder het vergrootglas leggen. Of, iets platter gezegd: als je vindt dat de wereld verandert, moet je niet verbaasd opkijken als die verandering een keer aan je eigen bureaustoel begint te zagen.

Zijn redenering was eigenlijk verbluffend eenvoudig. Een groot deel van het werk van een operationeel directeur bestaat uit het verzamelen van informatie, het lezen van stukken, het leggen van verbanden, het signaleren van risico’s, het voorbereiden van keuzes en het organiseren dat de juiste onderwerpen op het juiste moment op tafel liggen. Belangrijk werk, zonder twijfel. Maar ook werk waarvan je inmiddels niet meer met droge ogen kunt volhouden dat alleen een mens het mag aanraken.

Sterker nog, daar zit precies de ironie. Veel managementwerk wordt nog altijd behandeld als hoogheilig denkwerk, terwijl een aanzienlijk deel ervan in de praktijk neerkomt op logistiek voor de besluitvorming. Informatie ophalen. Samenvatten. Structureren. Najagen. Nog eens samenvatten. Controleren of iedereen dezelfde versie voor zich heeft. Vragen waar die ene bijlage gebleven is. Doen alsof dat allemaal strategische diepgang is, terwijl het soms gewoon administratieve frictie in colbertvorm is. Auw. Ja. Maar ook: auw met reden.

Michiel formuleerde het nuchterder dan ik dat nu doe. Hij zei dat een verrassend groot deel van zijn week opging aan stukken die korter hadden gekund, overleggen die ook een besluit hadden kunnen zijn, en onduidelijkheid die de organisatie vaak zelf had georganiseerd. Dat is geen bekentenis van zwakte, dat is bestuurlijke eerlijkheid. En bestuurlijke eerlijkheid is zeldzamer dan een bouwvergunning zonder extra ronde.

De grap over zijn digitale vervanger werd nog mooier toen hij doorschetste hoe dat eruit zou moeten zien. Geen menselijke COO meer die fysiek op kantoor verschijnt, maar een digitale dubbelganger die via Teams of hologram beschikbaar is, alleen nog gevoed met echte keuzes, uitzonderingen en hamerstukken. Geen eindeloze stapels context meer, geen dertig pagina’s inleiding voordat de vraag verschijnt, geen bestuurlijk behang dat zich voordoet als urgentie. Alleen de essentie: wat is het vraagstuk, wat zijn de opties, wat zijn de risico’s, wat moet nu besloten worden?

En laten we eerlijk zijn: zelfs als je er hard om lacht, klinkt het verdacht aantrekkelijk.

Want dit gaat uiteindelijk niet over een bestuurder die zichzelf wil wegbezuinigen ten gunste van een pratend dashboard. Dit gaat over een sector die zichzelf te lang heeft wijsgemaakt dat de problemen vooral buiten liggen. Woningtekort. Personeelstekort. Betaalbaarheid. Duurzaamheid. Sociale impact. Tempo. Kwaliteit. Allemaal waar. Allemaal groot. Allemaal urgent. Maar ondertussen organiseren we intern nog verbazingwekkend veel werk alsof de wereld overzichtelijk, lineair en traag is. Alsof informatie vanzelf naar boven komt drijven. Alsof kennis in hoofden laten zitten een charmante vorm van vakmanschap is in plaats van een operationeel risico. Alsof drukte een prestatie is.

Dat is de echte botsing die kunstmatige intelligentie blootlegt. Niet dat mensen opeens overbodig worden, maar dat een pijnlijk groot deel van het werk dat wij menselijk noemen, in werkelijkheid gewoon slecht ontworpen proceswerk is. Geen visie. Geen moed. Geen richting. Geen eigenaarschap. Gewoon omwegen.

En precies daarom is dit onderwerp interessanter dan de flauwe 1 aprilhaak alleen. Want als kunstmatige intelligentie ons helpt om kennis sneller te vinden, verbanden sneller te leggen en besluiten scherper voor te bereiden, dan gaat het niet over kennis vervangen. Dan gaat het over kennis bruikbaar maken. Over sneller onderscheiden wat hoofdzaak is en wat bestuurlijke decorbouw. Over minder tijd verspillen aan zoeken, afstemmen, navragen, overtypen en indekken. Over meer RUIMTE MAKEN voor wat mensen wel uniek maakt: oordeel, verantwoordelijkheid, richting en moed.

Fileermoment

Hier zit de echte wond.
Niet in de vraag of AI een bestuurder kan vervangen, maar in de veel ongemakkelijkere vraag hoeveel delen van het huidige managementwerk überhaupt nog rechtvaardigen dat een mens ze doet.

Dat is geen aanval op bestuurders. Dat is een aanval op verspilling.
Als een systeem sneller kan vinden wat relevant is, consistenter kan samenvatten wat besloten moet worden en scherper kan signaleren waar ambities zich opstapelen zonder eigenaar, dan wordt zichtbaar hoeveel menselijke uren wij jarenlang hebben opgeofferd aan georganiseerd gedoe. En misschien is dat wel de hardste les van allemaal: niet dat de machine slimmer wordt, maar dat wij te lang hebben gedaan alsof omslachtigheid hetzelfde was als belang.

Dus nee, Michiel de Vries wordt op 31 maart 2030 niet echt vervangen door een hologram met mandaat en een nette stem.
Maar alles in zijn functie dat geen moed, oordeel of verantwoordelijkheid vraagt, verdient het eerlijk gezegd ook niet meer om eindeloos menselijke tijd op te eten.

En dat is de grap.
Dat we dit zo lang normaal vonden.

Over Pims digitale doolhof

In deze rubriek neemt Pim je mee in de soms wonderlijke, warrige maar snel veranderende wereld van digitalisering. Hij put uit zijn ervaringen die hij meemaakt als directeur digitalisering van VORM. Pim is uitgesproken, kritisch, maar wil jou bovenal helpen. Loop jij vast in het digitale doolhof? Pim helpt je naar de uitweg…. Heb je een vraag aan Pim of zoek je contact met hem? Volg Pim dan via LinkedIN.