AI is op architectenbureaus al doorgedrongen tot vrijwel het hele ontwerpproces. De grootste impact is nu zichtbaar bij het maken van impressies, maar ook bij het analyseren van uitvragen, het ontwikkelen van ideeën en het verkennen van studies wint de technologie terrein. Dat blijkt uit een onderzoek van Architectenweb onder 53 architectenbureaus. De vraag is steeds minder óf AI wordt ingezet, en steeds meer hoe bureaus de mogelijkheden goed benutten.
De tijdwinst is aantrekkelijk. AI kan informatie sneller doorzoeken, varianten genereren en ontwerpen overtuigender presenteren. Daardoor kan er meer ruimte ontstaan om na te denken over de kern van een ontwerp. Sommige bureaus verbinden verschillende AI-tools al in één systeem, zodat ze informatie en stappen in het werkproces kunnen delen. Veel bureaus staan daar nog aan het begin; tegelijk zien veel architecten mogelijkheden om AI flexibeler te koppelen aan bureaukennis, vergelijkbare projecten en BIM.
Relaties veranderen
Die versnelling brengt ook nieuwe vragen met zich mee. AI-antwoorden kunnen overtuigend klinken en toch onjuist zijn. Privacy en vertrouwelijkheid van projectdata vragen om zorgvuldige keuzes, terwijl het voor drukbezette bureaus niet altijd eenvoudig is om de juiste kennis of training op te bouwen. Ook de relatie met opdrachtgevers verandert: ongeveer de helft van de ondervraagde architecten merkt dat opdrachtgevers sneller meer werk verwachten, soms tegen een lagere vergoeding. AI maakt productie sneller, maar die snelheid kan de verwachtingen verder opvoeren.
Pro’s en Con’s
Daarmee komt ook de kwaliteit van het ontwerp in beeld. Een kleine meerderheid van de deelnemers verwacht dat AI de architectonische kwaliteit kan verhogen. Tegelijk waarschuwen architecten voor generieke uitkomsten en voor het verlies van vakkennis wanneer ontwerpers te veel denkwerk uit handen geven. Ontwerpen vraagt immers meer dan produceren: het vraagt om afwegen, samenwerken, verbeeldingskracht en verantwoordelijkheid.
Architecten blijven bepalen
De komende jaren zullen werkzaamheden en functies op bureaus verschuiven. Architecten verwachten meer behoefte aan mensen die AI goed kunnen aansturen én de resultaten kritisch kunnen beoordelen. De technologie kan veel ondersteunen, maar de kennis en keuzes van de architect blijven bepalend.
Kennissessies Architectenweb tijdens DigiBouw 2026
25 november 2026, 11:45 uur – Theater 1: Volgende stappen in parametrisch ontwerpen
Lennaert van Capelleveen neemt je mee in de complexiteit van de huidige ontwerpopgaven en hoe vanaf de start zoveel mogelijk data in het ontwerpproces meegenomen worden. Parametrisch ontwerpen maakt het mogelijk om met die data ontwerpen verregaand te optimaliseren. De bezonning van iedere gevel is anders en met parametrisch ontwerpen kan het ontwerp van de gevel daar nauwkeurig op afgestemd worden – alleen dat al vermindert de opwarming van het interieur, wat erg scheelt in de noodzakelijke installaties, wat op zijn beurt weer diep in het ontwerp doorwerkt.
Architectenweb ontvangt je vanaf 11:15 uur in de lounge en serveert een lunch vanaf 12:45 uur
26 november 2026, 11:45 uur – Theater 1: Naar overkoepelende systemen die AI-tools onderling met elkaar verbinden
Joon Hyung Park en Muamar Tabakovic nemen je mee in een deep dive over de verschillende AI-tools die architectenbureaus inzetten bij de ontwikkeling van ontwerpen. Het probleem is dat deze AI-tools als het ware in eigen silo’s opereren, terwijl veel kennis en informatie elders al wel beschikbaar is. Met overkoepelende systemen wordt de bij andere projecten opgebouwde kennis, en alle informatie over de opgave en zijn omgeving, wél meegenomen, net als de door de andere AI-tools gegenereerde informatie.
Architectenweb ontvangt je vanaf 11:15 uur in de lounge en serveert een lunch vanaf 12:45 uur
